Na današnji dan 1994. godine Vojska Republike Srpske je kod Goražda pogodila francuski avion „Etander“, koji je, iako teško oštećen, uspio da se vrati na nosač aviona „Klemanso“ u Jadranu.
Avioni NATO pakta započeli su 10. aprila 1994. godine bombardovanje vojnih i civilnih srpskih ciljeva u okolini Goražda.
Istorija sukoba Protivvazdušne odbrane (PVO) VRS i NATO avijacije je duga. U maju 1994. godine srpska raketa oborila je američki avion iz 555. lovačke eskadrile 31. lovačkog puka, koji je djelovao u zoni borbenih operacija protiv Vojske Republike Srpske.
Pogodak i uništenje cilja izvršeni su na daljini od 15 kilometara i visini od 5,5 kilometara. Nakon eksplozije bojeve glave prve rakete, avion se raspolovio, a druga raketa pogodila je jedan od dijelova letjelice. Ostaci aviona pali su na dvije lokacije udaljene oko 1,5 kilometara u području Vaganca, dok se pilot uspio katapultirati.
U Sjedinjenim Američkim Državama kasnije je snimljen film o spasavanju pilota, ali je čitav događaj, kao i srpska vojska, predstavljen u drugačijem kontekstu.
NATO bombardovanje Republike Srpske, poznato pod nazivom operacija „Namjerna sila“, trajalo je od 30. avgusta do 20. septembra 1995. godine, a pokrenuto je nakon događaja u Sarajevu poznatog kao „Markale dva“.
Nekoliko dana prije tog događaja, rukovodstvo Republike Srpske javno je saopštilo da postoje obavještajni podaci o mogućem insceniranju novog zločina na Markalama.
Tokom operacije, NATO avijacija gađala je položaje VRS u takozvanim zonama bezbjednosti UN (Sarajevo i Goražde), ali i druge ciljeve, uključujući relejne uređaje na području Banjaluke, Ozrena i Pala.
U NATO bombardovanju poginula su 153 civila, ukupno je bačeno 1.026 bombi, od čega 708 vođenih, sa ukupnom težinom eksploziva od oko 10.000 tona.
Tokom vazdušnih napada korištena je i municija sa osiromašenim uranijumom.
I u ovoj akciji PVO Republike Srpske oborila je jedan avion NATO-a. Francuski „Miraž 2000K“ oboren je u septembru raketom zemlja–vazduh, oko 20 kilometara jugoistočno od Pala. Pilot je zarobljen, a kasnije pušten nakon političkih pregovora.
(Katera)